Woudse Dom …..

Op marktplaats stond een J.C.Roelandse te koop, een dorpsgezicht met kerk. Ik herkende die kerk via een aquarel van Herman van Reijn *1 met de titel ‘Woudse Dom’ .

Woudse Dom – Herman van Reijn -aquarel. titel r.o.

Nog wat andere afbeeldingen gezocht van die kerk en ja, hoor het was de Dom van Rijnsaterwoude, daar op marktplaats. Leuk, maar ja, je kunt nu eenmaal niet alle werken van Roelandse *2 gaan kopen. Het zou toch wel leuk zijn als de titel van het schilderij bekend werd. Daarom werd die titel gemaild naar de aanbieder op marktplaats. Zo werd “Dorpsgezicht met kerk” -J.C.Roelandse, Woudse Dom te Rijnsaterwoude – J.C.Roelandse. Er kwam een laag bod op. Hoe het verder precies ging weet ik niet, maar uiteindelijk werd het werk voor een nog steeds relatief luttel bedrag verkocht via een Catawiki veiling.

Woudse Dom – J.C.Roelandse -olieverf

In het archief van de J.C.Roelandse site bleek zich echter een brief te bevinden geschreven door Ds. T.D. van Soest, gedateerd 3-10-1958. Hij bedankte de kunstenaar voor een schilderij, dat hij bij zijn afscheid van de Hervormde gemeente van Rijnsaterwoude had ontvangen.

De dominee en twee kerkenraadsleden — — foto eigendom archief Hervormde Gemeente Rijnsaterwoude -auteursrechtelijk beschermd !

Het bleek dat deze dominee van Soest al vanaf zijn aanstelling in 1952 zich had ingezet voor het behoud van de (Rijnsater)Woudse Dom. Dat bleek ook wel nodig. Scheuren in de muren, grote gaten in de balken van het koor, de toren helde gevaarlijk naar het kerkdak in die tijd. De gemeente telde echter maar 237 zielen, waarvan er 70 kostwinner waren. Dankzij de geweldige inspanning van velen kon toch op 16 juli 1956 de restauratie van deze Dom beginnen. Bij het afscheid van Ds. van Soest in september was de restauratie voltooid en wordt zowel in het Leidsch dagblad als in de Nieuwe Leidse Courant van 26 september 1958 de gift van een schilderij genoemd.

Leidsch Dagblad 26-09-1958 *3
Nieuwe Leidse Courant 26-09-1958

Dan is er verder nog de bedankbrief , die Ds. van Soest aan Roelandse schreef op 03-10-1958, hierbij de tekst:

  • Aan de weled. geb. Heer
  • Roelands
  • Hoogmadeseweg
  • Leiderdorp

Zeer Geachte Heer Roelands

Mag ik U namens ons Kerkbestuur en vooral ook namens mijn echtgenote en mijzelf zeer hartelijk danken voor het schilderij dat u voor ons maakte. Hoewel ik totaal niets van de komst van dit geschenk afwist, had ik bij mijzelf de mogelijkheid wel eens overwogen dat men een schilderij cadeau zou kunnen geven. Een mogelijkheid waar ik met vrees en beven aan dacht gezien de monstrueuze dingen die sommige collega’s verplicht zijn aan de muur te hangen als herinnering uit een vorige gemeente. Wat is het anders uitgekomen in Rijnsaterwoude Uw schilderij is geen “prentje van de Kerk”, ook geen “dorpsgezicht zonder meer” maar een “zuivere expressie van een individuele impressie” en als zodanig ……..Kunst. Wij zijn er U zeer dankbaar voor en U kunt er op rekenen dat het een goede plaats en een goede belichting zal krijgen in een huis waar men er van weet te genieten.

  • Met alle Hoogachting en sterktewens
  • voor de vervulling van uw schone levenstaak
  • T.D. van Soest
  • Hervormde Pastorie
  • Rijnsaterwoude *4
De originele brief van Ds. van Soest *5

Hoewel de gelijkenis van het schilderij op de foto met dat op marktplaats geplaatste schilderij zeer groot is, gaf de familie van Ds.van Soest aan dat het werk dat de dominee gekregen had, een aquarel was. Dat zou best kunnen, het gebeurt vaker dat een schilder een zelfde onderwerp in olieverf en aquarel uitwerkt. Hoe het ook zij, ik vind het spijtig dat ik dat werk niet gekocht heb toen het op Marktplaats of Catawiki werd aangeboden …’n beetje dom…

Noten

  • * 1. Over Herman van Reijn (1916 -2012) werden eerder blogs gepubliceerd. Gerespecteerd Leiderdorps amateur-schilder.
  • *2 J.C.Roelandse was ruim 60 jaar actief als kunstschilder.
  • *3. Charlois Rotterdam
  • *4 De punten zijn niet uit de tekst, maar om de zaken onder elkaar te kunnen zetten, als in de brief.
  • *5 De brief vindt u in het archief van de website www.museum-jcroelandse.com
  • Foto ’s en tekst mogen niet worden gebruikt voor commerciële of reclame doeleinden
  • Any commercial use or the use for advertisement of this blog is forbidden
  • Tekst gepubliceerd via WordPress door www.museum-jcroelandse.com
  • Tot een volgende keer !!!

Waar is het ?

Er rolde weer een foto binnen van een schilderij van J.C.Roelandse. Een kerk, wat huisjes, een weggetje,een bruggetje, wat bomen. Weet u waar dit geschilderd is, was de bijgaande vraag. Zoals u mogelijk weet, zijn er over de schilderijen van Roelandse geen gegevens bekend. Behalve dan de bij de BKR ingeleverde werken, maar ook daar zijn het meestal alleen omschrijvingen van wat er geschilderd is, bijv. “Boerderij met lichtval”, en niet waar het geschilderd is. De kerktoren op het schilderij had echter een opvallend kenmerk, de klok zat halverwege de toren en de spits.

Detail

Het kon natuurlijk fantasie zijn van de schilder, maar toch maar op zoek en heel wat kerktorens later, zowaar Nootdorp, de kerk van Nootdorp, had daar een klok !

Torenspits N.H.kerk Nootdorp

Daarmee ben je er nog niet, want ook de huisjes die in de omgeving staan, moeten wel kloppen. Niet elke kerk is uniek van ontwerp gebouwd. Maar ook het kenmerkende geveltje van het huis ernaast was te vinden. Het stond o.a. op een vrij exact gelijkende foto uit de vroege jaren ’20. Onder die gevel was toen een smederij in gehuisvest. *1

Ook andere Leidse schilders uit die jaren gingen richting Nootdorp. A.C. Rosemeier ging samen met bijv. Chr. vd Windt en A.J. van Driesten op de fiets van Leiden naar Nootdorp. Dat was toch wel ruim 20 km fietsen en dan waren het in die jaren vast geen gladde asfaltwegen. Geen idee, hoe die verbinding toen was. Rosemeier zei hierover: “Wij gingen op de fiets en we hadden daar wel een tas op laten maken aan het frame en ook nog zijtassen. Daar zat dan van alles in. Schilderskist, een ezeltje, een opgespannen doek. Daar gingen we dan schilderen, als we wat konden vinden en ’s avonds laat doodmoe thuis natuurlijk.” *2. J.C.Roelandse wordt hierbij niet genoemd. Hij woonde in die jaren (1920- 1924) in Sassenheim en daarna in Leiderdorp. Wie weet hoe hij in Nootdorp is beland in die vroege jaren. Want Roelandse had al vanaf 1906 een motorrijbewijs en er is er ook één uit 1935 bewaard gebleven. Of hij ook al die jaren een motor heeft gehad, is niet bekend, maar mogelijk is hij dus op de motor naar Nootdorp gereden.

Nootdorp – olieverf op doek J.C.Roelandse

Op marktplaats stond een ansichtkaart van deze situatie met daarop een aantal strepen. De lijnen vormden een aantal vierkanten. Ik kon die kaart kopen. Roelandse zou toch niet het werk van een ansichtkaart hebben nageschilderd ? Dat is wel een erg makkelijke route naar Nootdorp. *3

Nootdorp – ansichtkaart met vierkanten

Enige naspeuringen leverden echter op, dat het hier ging om een ansichtkaart van een verloren gegaan tegeltableau, de strepen waren de voegen van de tegeltjes ……gelukkig !

  • Any commercial use of or use for advertising of the pictures and tekst in these blogs is forbidden/not allowed
  • Commercieel gebruik of gebruik voor reclame van de tekst of foto ’s van deze blogs is niet toegestaan/ verboden
  • *1 Op de site www.museum-jcroelandse.com vindt u onder de rubriek ‘ VERGELIJK ‘ dit schilderij en een gelijkende foto.
  • *2 Bron: tentoonstellingscatalogus 1972 Lakenhal Leiden.
  • *3 Bij het naschilderen van werken verdeelt men het werk soms in vierkante hokjes, zodat je het werk makkelijker in de juiste verhouding kan naschilderen. Dit kan gemakkelijk bij prenten ansichtkaarten of foto ’s van een werk of situatie.
  • Tot een volgende keer ! En blijf vooral foto ’s of info over Roelandse of zijn werken sturen !!
  • Dit blog werd gepubliceerd door www.museum-jcroelandse.com via WordPress

Pottenbakken

Enige tijd geleden kregen we een foto van een schilderij van J.C.Roelandse toegestuurd uit particulier bezit met daarop een werkplaats. Een kijkje in een fabriek zo te zien, een pottenbakkerij, want er staat links een moffeloven met een rond dak.
Zoals zo vaak, waren er geen verdere verwijzingen naar waar het werk gemaakt was.
Toch is er een eerder werk van Roelandse bekend van een pottenbakkerij, met daarin de bekende Leiderdorpse pottenbakker Gerrit de Blanken geschilderd.
Het schilderij werd afgebeeld in de Panorama van 1926.

De pottenbakker (Gerrit de Blanken uit Leiderdorp ) – Collectie www. museum-jcroelandse.com


Terugkomend op de schilderijfoto ( onderaan afgebeeld) zijn er enkele punten te noemen, die erop wijzen dat het gaat om het tweede deel van het atelier van de Blanken.
In het boek “Gerrit de Blanken-pottenbakker uit Leiderdorp- virtuoze eenvoud” * 1 staat een foto van een rond gebouwde oven, die hij zelf zou hebben ontworpen en gebouwd. De overeenkomst is frappant met de op het schilderij getoonde oven .

Gedeelte van een foto uit het bovengenoemde boek *1 Afbeelding auteursrechterlijk beschermd – commercial use prohibited

Omdat de Blanken niet altijd in hetzelfde atelier heeft gewerkt, hoeft het niet sowieso om dezelfde werkplaats te gaan. Maar als u kijkt op de Panorama foto bovenaan, dan ziet u daar op de tafel rechts een witte schijf staan. Deze schijf staat ook links op de tafel op het hier onderstaande schilderij. Zo lijkt het, dat de schilder zittend op bijna dezelfde plek, ook het tweede gedeelte van de werkplaats heeft weergegeven. Een mooi compleet beeld van het atelier dan….

Atelier Gerrit de Blanken -J.C.Roelandse – afbeelding auteursrechterlijk beschermd- commercial use prohibited – toegestuurde foto uit particulier bezit

Onder auteursrecht van de site www.museum-jcroelandse.com. Deze site heeft geen commerciële of reclame activiteiten. Elk gebruik daarvoor is dus illegaal.

Noten

*1 Gerrit de Blanken -Pottenbakker uit Leiderdorp- – Virtuoze eenvoud – Claudia Thunnissen / Rob Sperna Weiland -2005 – ISBN 90-807996-2-9 Uitgave Stichting comité Doesbrug nr. 8

Broodschilder

In de Wikipedia staat al sinds 2009 iets over J.C.Roelandse. Recentelijk werd daar door deze of gene o.a. de term ‘Broodschilder ‘ aan toegevoegd. Persoonlijk vind ik dat dat een negatieve klank heeft. Iemand, die zonder eigen fantasie best mooie standaardwerkjes produceert. Nu dat kun je van deze schilder niet zeggen, hij koos zijn onderwerpen zo hij het wilde. Natuurlijk zal hij ‘ om den brode’ *1 en in opdracht geproduceerd hebben. Maar welke kunstschilder, die het schilderen als beroep of vak kiest, doet dat niet ? Denkt u echt dat Rembrandt altijd genoten heeft van al zijn portretopdrachten en daarvoor inspiratie had? Sommige werken zal hij hebben geschilderd gewoon als zeer getalenteerd vakman. Ik denk dat het beroep kunstschilder zoiets is als topsport, om het goed te kunnen doen moet je talent hebben, maar verder moet je er ook gewoon hard voor werken, concessies doen enz. Daarbij tellen natuurlijk ook de omstandigheden, als je veel succes hebt met je kunst of er zijn andere redenen waardoor je een inkomen hebt, dan kun je veel gemakkelijker doen wat je zelf wilt, dan wanneer je van je kunst moet leven. Als je bijv. rijke ouders had en je kunst eenmaal geaccepteerd was, had je meestal ook een andere klantenkring met betere verkoopmogelijkheden in die dagen, dan een kunstenaar van eenvoudige komaf.

Soms heb je je dag niet, je maakt een werk en er komt iemand op bezoek die het kunstwerk wil kopen. Knappe heer of dame, die dan zegt “Nee, ik verkoop het niet, want het is niet goed genoeg.” Overigens vertelde Roelandse in een kranteninterview *2, dat hij werken vernietigde als ze hem niet zinden. En dat hij zijn eigen gang ging ondanks dat vrienden stonden te vloeken, omdat hij geen “ouderwetse Roelandse ’s ” meer produceerde, maar “moderner” werk.

Hoeveel weet u van deze kunstenaar om te kunnen beoordelen, wat zijn gedrevenheid voor de kunst was ? Weet u of hij heeft moeten lijden in die vroege jaren om zijn kunst te kunnen beoefenen ? En is lijden voor de kunst een garantie voor kwaliteit of succes ? . Wie kent het werk van de Poolse kunstschilder Wensceslas Pelzynnski ? Hij trok eind 1913 naar Parijs om zijn schilderijen te verkopen, maar slaagde daar niet in. Hij werd op 30 december van dat jaar bevroren in zijn appartement /studio gevonden. De kunstenaar had alles wat hij bezat verpacht behalve “zijn kleederen en dekens” *3. Het American Art News *4 meldt over hem : dat het werk van deze “futuristische” artiest enige aandacht trok op de Herfst Salon en de Salon des Independents van dat jaar, maar dat Pelzynnski op 30-12-1913 doodgevroren op zijn bed was gevonden. Zijn kamer bevatte niets dan een lege olielamp, een oude overjas en een koffer. Wat er van zijn kunst geworden is en of die goed of slecht was kan ik niet beoordelen, maar ook na zijn dood heeft het hem geen wereldbekendheid opgeleverd.

Het is met de kunst zoals J.C.Roelandse dat eens zei :”Je herkent een kunstenaar aan zijn werk en niet aan zijn uiterlijk of kleding”. Waar ik dan nog aan toevoeg ” of aan zijn leven of levenswijze”. En of je nu werk maakt ‘om den brode ‘ of alleen op een moment van inspiratie, het moet de kwaliteit van het vervaardigde zijn, bezien ook binnen het totale oeuvre, die de kwalificatie van een kunstenaar bepaald.

Nawoord: De term ‘broodschilder’ is inmiddels weer verwijderd uit Wikipedia bij J.C.Roelandse, dat is dan weer het voordeel van internet t.ov. een gedrukt boek.

Valt onder auteursrecht van Museum-JC Roelandse.com

NOTEN           Tot een volgende keer !

*1 Dit betekent dat je werk maakt omdat je geld nodig hebt, niet uit inspiratie *2 Het Vrije Volk zaterdag 4 april 1953 *3 Leidsch Dagblad 3 jan 1914 *4 American Art News Vol. 12 no.14